ابراهیم هادی

فضائل ماه رمضان؛ ماهی که برتر از هزار ماه است

تاریخ انتشار: ۱۴۰۴/۱۱/۳۰

نوشته: شهره زمانی

ماه رمضان، ماه نزول قرآن، ماه رحمت و مغفرت، ماهی که درهای آسمان به روی بندگان گشوده میشود. این ماه تنها یک ماه در میان ماههای سال نیست؛ بلکه گوهری است که خداوند به امت پیامبر اکرم (ص) هدیه داده است. در این نوشتار، به برخی از فضائل بیشمار این ماه مبارک میپردازیم.

—

۱. ماه نزول قرآن

برترین فضیلت ماه رمضان، نزول قرآن در این ماه است. خداوند متعال میفرماید:

«شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَىٰ وَالْفُرْقَانِ»

(ماه رمضان [همان ماه] است که در آن قرآن فرو فرستاده شده است؛ [کتابی] که راهنمای مردم و دارای نشانههای آشکار از هدایت و جدایی [حق از باطل] است.) (بقره، ۱۸۵)

در این ماه، شب قدر قرار دارد که قرآن درباره آن فرموده: «لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ» (شب قدر از هزار ماه بهتر است.) (قدر، ۳)

—

۲. ماه رحمت، مغفرت و آزادی از آتش

پیامبر اکرم (ص) در خطبه معروف استقبال از ماه رمضان، معروف به خطبه شعبانیه، فرمودند:

«أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ… هُوَ شَهْرٌ أَوَّلُهُ رَحْمَةٌ وَ أَوْسَطُهُ مَغْفِرَةٌ وَ آخِرُهُ عِتْقٌ مِنَ النَّارِ»

(ای مردم! ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به سوی شما میآید… ماهی است که ابتدایش رحمت، میانهاش مغفرت و پایانش آزادی از آتش جهنم است.)

این تقسیمبندی زیبا نشان میدهد که چگونه بندگان میتوانند در سه دهه این ماه، مراحل تعالی را طی کنند:

· دهه اول: غرق شدن در دریای رحمت الهی

· دهه دوم: رسیدن به آمرزش گناهان

· دهه سوم: کسب آزادی از آتش دوزخ

—

۳. درهای آسمان گشوده میشود

از دیگر فضائل این ماه، گشوده شدن درهای بهشت و بسته شدن درهای جهنم و به زنجیر کشیده شدن شیاطین است. پیامبر خدا (ص) فرمود:

«إِذَا جَاءَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَ غُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ وَ صُفِّدَتِ الشَّیَاطِینُ»

(هنگامی که ماه رمضان فرا رسد، درهای بهشت گشوده و درهای دوزخ بسته شود و شیاطین به زنجیر کشیده شوند.) (بخاری و مسلم)

این روایت نورانی نویدبخش فرصتی بینظیر برای خودسازی است. اگر شیاطین به زنجیر کشیده شدهاند، پس مانع اصلی بر سر راه طاعت برداشته شده و بستر برای بندگی فراهمتر از همیشه است.

—

۴. ماه دعا و استجابت

ماه رمضان، ماه دعاست. خداوند در آیات روزه، بلافاصله پس از بیان حکم روزه، به مسئله دعا پرداخته و میفرماید:

«وَإِذَا سَأَلَکَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ»

(و هنگامی که بندگانم درباره من از تو بپرسند، من نزدیکم؛ دعای دعاکننده را هنگامی که مرا بخواند اجابت میکنم.) (بقره، ۱۸۶)

در این ماه، دعاهای ویژهای وارد شده است؛ از دعای هر روز ماه گرفته تا دعای افتتاح، دعای سحر، دعای ابوحمزه ثمالی و مناجات شعبانیه که در این ماه خوانده میشود.

پیامبر (ص) فرمود: «إِنَّ لِلّهِ فِی کُلِّ یَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ عُتَقَاءَ مِنَ النَّارِ»

(خداوند را در هر روز از ماه رمضان، آزادشدگانی از آتش جهنم است.)

—

۵. ماهی که یک عمر عبادت در آن ثبت میشود

یکی از شگفتانگیزترین فضائل ماه رمضان، چندین برابر شدن پاداش اعمال در این ماه است. امام صادق (ع) فرمود:

«کِتَابَةُ حَسَنَاتِکُمْ فِیهِ قُبُولُ الطَّاعَاتِ، وَ رَفْعُ الدَّرَجَاتِ»

(نوشتن حسنات شما در این ماه، پذیرش طاعات و بالا رفتن درجات است.)

در روایتی دیگر آمده است: «مَنْ تَلَا فِیهِ آیَةً مِنَ الْقُرْآنِ کَانَ کَمَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِی غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ»

(هر کس در این ماه یک آیه از قرآن تلاوت کند، مانند کسی است که در ماههای دیگر تمام قرآن را خوانده باشد.)

—

۶. ماه شب قدر؛ برتر از هزار ماه

اوج فضیلت ماه رمضان، در شب قدر خلاصه میشود. شبی که قرآن در آن نازل شد، شبی که تقدیر یک ساله انسانها رقم میخورد و شبی که عبادت در آن از عبادت هزار ماه بهتر است.

امام صادق (ع) در فضیلت این شب فرمود: «الْعَمَلُ فِیهَا خَیْرٌ مِنَ الْعَمَلِ فِی أَلْفِ شَهْرٍ لَیْسَ فِیهَا لَیْلَةُ الْقَدْرِ»

(عمل در شب قدر، بهتر از عمل در هزار ماهی است که در آنها شب قدر نباشد.)

—

۷. ماه عفو و بخشش

ماه رمضان، ماهی است که خداوند در آن بندگانش را میبخشد. پیامبر اکرم (ص) فرمود:

«مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فِی رَمَضَانَ فَفِی أَیِّ شَهْرٍ یُغْفَرُ لَهُ؟»

(کسی که در ماه رمضان آمرزیده نشود، پس در کدام ماه آمرزیده خواهد شد؟)

این حدیث شریف هشداری است به همه ما که نکند از این فیض عظیم محروم بمانیم و درهای رحمت را به روی خود نبینیم.

—

سخن آخر

ماه رمضان، ماه ضیافت الهی است. خدای مهربان سفره کرمش را گسترده و ما را به مهمانی خوانده است. آیا شایسته است که مهمان خدا باشیم و از سفره پربرکت او بهرهای نبریم؟

بیایید قدر این ماه عزیز را بدانیم و از تمام لحظات آن برای تقرب به خدا، تلاوت قرآن، دعا و مناجات، کمک به نیازمندان و خودسازی استفاده کنیم.

خدایا! توفیق درک فضائل این ماه عظیم را به همه ما عنایت فرما و ما را از آمرزیدگان و آزادشدگان از آتش جهنم قرار بده.

التماس دعا